Je stapt in je auto, start de motor en zet zoals gewoonlijk een paar rijhulpsystemen uit. De snelheidswaarschuwing hoeft van jou niet voortdurend te piepen en ook de rijstrookassistent vind je soms wat te bemoeizuchtig. Het zijn handelingen die voor sommige automobilisten inmiddels bij het dagelijkse ritueel horen, zeker omdat veel systemen na iedere start opnieuw actief worden. Maar stel dat je even later een ongeluk veroorzaakt. Misschien raak je bij het wisselen van rijstrook een andere auto of rijd je tegen een paaltje. Zodra je de schade bij je verzekering meldt, kan de vraag opkomen of het uitschakelen van die systemen gevolgen heeft voor de vergoeding. Wie via de normale bediening van zijn auto een rijhulpsysteem uitschakelt, raakt daardoor niet automatisch zijn verzekeringsdekking kwijt. Toch kan het bij een schadeclaim verschil maken welke functie was uitgeschakeld, hoe het ongeluk is ontstaan en of het om schade aan jezelf of aan een ander gaat. Je mag bepaalde veiligheidssystemen gewoon uitschakelen Sinds juli 2024 moeten alle nieuw geregistreerde personenauto's in de Europese Unie aan aangescherpte EU-regels voldoen. Daardoor hebben nieuwe auto's onder meer een intelligente snelheidsassistent, ook wel ISA genoemd. Dit systeem gebruikt verkeersborden en kaartgegevens om de maximumsnelheid te herkennen en kan je waarschuwen wanneer je volgens de auto te hard rijdt. Hoewel ISA verplicht aanwezig moet zijn, mag de bestuurder het systeem volgens de Europese regelgeving tijdelijk uitschakelen. Bij een volgende start wordt het automatisch weer ingeschakeld. Dat verklaart waarom automobilisten bij veel moderne auto's iedere rit opnieuw de snelheidswaarschuwing moeten aanpassen. Bij andere rijhulpsystemen, zoals rijstrookassistentie, bestaan eveneens mogelijkheden om bepaalde functies of waarschuwingen uit te schakelen. Welke instellingen beschikbaar zijn, verschilt per model. Wie gebruikmaakt van een uitschakelmogelijkheid die de fabrikant zelf heeft ingebouwd, doet daarmee niet automatisch iets wat gevolgen heeft voor zijn verzekering. Wat gebeurt er als je schade bij een ander veroorzaakt? Stel dat je met uitgeschakelde rijstrookassistent een andere auto raakt. Wanneer jij aansprakelijk bent voor de botsing, wordt de schade van de tegenpartij in beginsel vergoed via jouw WA-verzekering. Die verplichte verzekering is er immers om slachtoffers van verkeersongevallen te beschermen. Dat is ook wettelijk geregeld. In artikel 11 van de Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen staat dat een verzekeraar bepaalde verweren uit de verzekeringsovereenkomst niet tegenover een benadeelde mag gebruiken. Een onschuldige tegenpartij mag daardoor niet zomaar met de schade blijven zitten vanwege een afspraak tussen de verzekeraar en de bestuurder. Daarmee is alleen niet gezegd dat de bestuurder onder alle omstandigheden zelf buiten schot blijft. In bepaalde situaties kan een verzekeraar de uitgekeerde schade later proberen terug te halen bij de aansprakelijke persoon of verzekeringnemer. Daarvoor moet wel een geldige wettelijke of contractuele grond bestaan. Het enkele feit dat een toegestaan rijhulpsysteem uitstond, is daarvoor niet voldoende. Voor je eigen schade gelden andere regels Bij schade aan je eigen auto wordt vooral belangrijk welke autoverzekering je hebt afgesloten. Met alleen WA of WA+ wordt schade aan je eigen auto door een zelf veroorzaakte botsing normaal gesproken niet vergoed. Dat verandert niet wanneer alle veiligheidssystemen tijdens het ongeluk waren ingeschakeld. Met een allriskverzekering ligt dat anders, omdat die doorgaans ook schade door een eigen verkeersfout dekt. Denk aan een botsing met een paaltje of het raken van een andere auto. Toch betekent allrisk niet dat iedere schade onder alle omstandigheden wordt vergoed. Zo kan schade die met opzet of door roekeloosheid is veroorzaakt, buiten de dekking vallen. Daar zit een belangrijk onderscheid. Het uitschakelen van een snelheidswaarschuwing via een knop die daarvoor bedoeld is, betekent niet dat iemand automatisch roekeloos rijdt. Als een verzekeraar een schadevergoeding wil weigeren, moet daar een geldige grond voor bestaan die past bij de omstandigheden van het ongeluk en de toepasselijke voorwaarden. Een normale instelling aanpassen is bovendien iets anders dan veiligheidsvoorzieningen technisch buiten werking stellen of bewust gevaarlijk rijgedrag vertonen. Zulke situaties kunnen heel anders worden beoordeeld. Wat als het systeem het ongeluk had kunnen voorkomen? De discussie wordt ingewikkelder wanneer juist het uitgeschakelde systeem mogelijk een botsing had kunnen voorkomen. Denk aan een automobilist die de rijstrookassistent uitzet en later ongemerkt over de wegmarkering rijdt. Had de auto ingegrepen wanneer het systeem nog aanstond, dan was de aanrijding misschien niet gebeurd. Dat rijhulpsystemen kunnen bijdragen aan de verkeersveiligheid, blijkt uit een Nederlands onderzoek onder ruim 690.000 auto's. Daarbij werd een verband gevonden tussen de aanwezigheid van rijstrookassistentie en botsingdetectie en een kleinere kans op ongevallen. Voor rijstrookassistentie kwam uit de analyse een verschil van 37 procent naar voren. Zo'n onderzoek bewijst alleen niet wat er bij één specifieke botsing zou zijn gebeurd. Een rijstrookassistent werkt bijvoorbeeld niet onder alle omstandigheden even goed en kan wegmarkeringen missen. Bovendien is er een groot verschil tussen een systeem dat alleen een geluidssignaal geeft en een functie die daadwerkelijk kan remmen of bijsturen. Of een uitgeschakeld systeem een rol heeft gespeeld bij een ongeluk, moet daarom op basis van de concrete omstandigheden worden beoordeeld. Zelfs als aannemelijk is dat een actief systeem had kunnen helpen, betekent dat niet vanzelf dat een verzekeraar de schade niet hoeft te vergoeden. Kun je die piepjes dan gewoon blijven uitzetten? Wie de geluidswaarschuwing voor snelheidsovertredingen iedere ochtend uitschakelt, hoeft daardoor niet meteen te vrezen dat zijn verzekering bij een ongeluk vervalt. De Europese regels staan toe dat bestuurders ISA tijdelijk uitschakelen en sommige fabrikanten bieden zelfs snelkoppelingen om persoonlijke instellingen gemakkelijk terug te halen. Het is wel verstandig om te weten welke functies je precies aanpast. Bij sommige auto's kun je alleen het waarschuwingsgeluid dempen, terwijl het systeem op de achtergrond actief blijft. Bij andere instellingen schakel je ook de hulp uit die de auto tijdens een gevaarlijke situatie kan bieden. Uiteindelijk blijft de bestuurder verantwoordelijk voor zijn rijgedrag, ongeacht hoeveel veiligheidssystemen de auto heeft. Bij een ongeluk wordt vervolgens gekeken naar de aansprakelijkheid, de verzekeringsdekking en de omstandigheden van de botsing. Het uitschakelen van een toegestaan rijhulpsysteem is daarbij op zichzelf geen automatische reden om een schadevergoeding te weigeren.