De ketting van een elektrische fiets krijgt behoorlijk wat te verduren. Niet alleen door de kracht die je zelf op de pedalen zet, maar ook doordat de elektromotor het trappen ondersteunt. Zeker bij een fiets met een derailleur liggen de ketting en tandwielen voortdurend bloot aan regen, vuil en opspattend water. Regelmatig schoonmaken en smeren is daarom belangrijk om overmatige slijtage te voorkomen. Toch is meer olie niet automatisch beter. Volgens de ANWB is het vooral belangrijk dat het smeermiddel op de juiste plekken tussen de kettingschakels terechtkomt. Een dikke laag aan de buitenkant trekt juist extra vuil aan, terwijl overtollige olie tijdens het fietsen kan worden verspreid. Bij een e-bike met schijfremmen is er bovendien een onderdeel dat absoluut niet met die olie in aanraking mag komen. Een beetje kettingolie kan de remkracht flink verminderen Bij veel moderne elektrische fietsen zitten schijfremmen bij de wielnaven. De remklauw bevat remblokken die tegen een metalen schijf worden gedrukt zodra je de remhendel inknijpt. Door de wrijving tussen die onderdelen vertraagt het wiel. Dat systeem werkt bijzonder goed, zolang de remoppervlakken schoon blijven. Het probleem ontstaat wanneer kettingolie op de remschijf of remblokken belandt. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer je met een spuitbus royaal smeermiddel rond het achterwiel aanbrengt. Kleine druppeltjes kunnen zich verspreiden en op plekken terechtkomen waar ze niet thuishoren. Ook bij het onvoorzichtig aanbrengen van olie uit een flesje bestaat dat risico. Olie vermindert de wrijving die juist noodzakelijk is om krachtig te kunnen remmen. Daardoor kan een rem aanzienlijk minder goed gaan werken, terwijl de bestuurder tijdens het smeren helemaal niets bijzonders heeft gemerkt. Soms valt het probleem pas bij de volgende rit op, bijvoorbeeld doordat de rem begint te piepen of de fiets minder krachtig afremt dan normaal. Dat laatste maakt de fout zo verraderlijk. Je bent bezig om de levensduur van de aandrijving te verlengen, maar kunt tegelijkertijd een onderdeel aantasten dat rechtstreeks van invloed is op je veiligheid. Waarom de remmen niet altijd meer te redden zijn met een schoonmaakbeurt Een vervuilde remschijf is meestal nog wel te reinigen, maar bij de remblokken ligt dat anders. Het wrijvingsmateriaal kan olie en vet opnemen, waardoor het niet altijd voldoende is om de buitenkant even schoon te vegen. Remfabrikant SRAM waarschuwt dat olie en andere smeermiddelen de remblokken blijvend kunnen aantasten. De remkracht kan sterk afnemen en de remmen kunnen hard gaan piepen. Ook Shimano schrijft in zijn onderhoudsinstructies voor dat remblokken vervangen moeten worden wanneer er olie of vet op terecht is gekomen. Dat betekent dat een onderhoudsbeurt van enkele minuten kan eindigen met een bezoek aan de fietsenmaker. Het probleem is namelijk niet altijd opgelost door de remschijf schoon te maken. Als de remblokken eenmaal vervuild zijn, kunnen ook die vervangen moeten worden. De exacte aanpak hangt af van het gebruikte remsysteem en de mate van vervuiling. Niet iedere piepende schijfrem is overigens met olie vervuild. Ook vocht, vuil of andere omstandigheden kunnen geluid veroorzaken. Vooral wanneer de remwerking na het onderhoud duidelijk is afgenomen, is het verstandig om de fiets niet meer te gebruiken totdat de oorzaak is vastgesteld. Zo smeer je de ketting zonder je remmen in gevaar te brengen Gelukkig is kettingolie zelf niet het probleem. De ketting heeft juist smering nodig om soepel te blijven bewegen en de onderdelen tegen slijtage en roest te beschermen. Het gaat er vooral om dat je het middel nauwkeurig aanbrengt en voorkomt dat het zich door de rest van de fiets verspreidt. In zijn onderhoudsadvies raadt Bosch aan om de ketting te smeren op een gedeelte waar deze vrij loopt, dus niet direct rond het voorste of achterste tandwiel. Zo is de kans kleiner dat het smeermiddel op andere onderdelen terechtkomt. Bij het gebruik van een spray kun je de omgeving bovendien afschermen met een doek. Een flesje met een smalle doseertuit maakt het eenvoudiger om de olie rechtstreeks op de schakels aan te brengen. Maak de ketting eerst schoon en verwijder het ergste vuil met een doek. Breng vervolgens een kleine hoeveelheid geschikte kettingolie aan op de bewegende delen van de ketting, zodat het middel tussen de schakels kan komen. Laat de olie volgens de instructies van het product inwerken en veeg daarna het overtollige smeermiddel weg. De buitenkant van de ketting hoeft niet druipend nat te zijn. Wie met een volledig gesloten kettingkast rijdt, kan voor het juiste onderhoud beter de handleiding van de fiets raadplegen of advies vragen aan een fietsenmaker. Vooral in de natte herfst- en wintermaanden is dit belangrijk. Water en vuil kunnen het smeermiddel sneller van de ketting verwijderen, waardoor regelmatig onderhoud verstandig blijft. Dat betekent alleen niet dat je telkens grote hoeveelheden olie moet gebruiken. Controleer na het smeren ook even de remmen Wanneer er tijdens het onderhoud toch kettingolie op een remschijf terechtkomt, is het verstandig om het probleem meteen aan te pakken en niet eerst te proberen of de rem zichzelf tijdens het rijden weer schoonmaakt. Gebruik voor de remschijf uitsluitend een reinigingsmethode die de fabrikant voorschrijft. Vermoed je dat ook de remblokken vervuild zijn, laat deze dan controleren en zo nodig vervangen. Het risico beperkt zich overigens niet tot elektrische fietsen met schijfremmen. Ook bij fietsen met velgremmen moeten de oppervlakken waarop de remblokjes aangrijpen vrij blijven van olie en vet. Een goed gesmeerde ketting is belangrijk, maar alleen wanneer de remmen daarna nog net zo betrouwbaar werken als ervoor.