Elke keer als je in een nieuwe auto stapt, zullen er zaken zijn die net even anders zijn dan in je eigen auto. Dat is natuurlijk omdat sommige fabrikanten bepaalde ideeën hebben over de ergonomie van een auto, terwijl andere fabrikanten het weer anders oplossen. Centraal staat wel dat je vrijwel in elke auto kan instappen en wegwezen zonder dat je naar echt alles moet zoeken. Hoeveel vrijheid hebben autofabrikanten eigenlijk om een eigen draai te geven aan het interieur?
Een auto-interieur is de plek waar alle magie plaatsvindt. Of nou ja, het is de plek waar jij als bestuurder de tijd in de auto doorbrengt. Dan wil je het liefst dat alles een beetje logisch is, maar dat heeft ook met veiligheid te maken. Als jij als bestuurder moet zoeken naar de manier om te remmen of sturen, is dat levensgevaarlijk als dit niet universeel bepaald is.
Hoeveel vrijheid hebben autofabrikanten?
Wat dus wel heel logisch is: voor normale personenauto’s zijn sturen, remmen en gasgeven aan strenge technische eisen gebonden. Dat betekent niet dat iedere auto exact hetzelfde stuur of dezelfde bediening moet hebben. De vertrouwde pedaalindeling is vooral het resultaat van standaardisering en gewenning.
Nu komt het bijzondere: buiten de basisbediening hebben fabrikanten behoorlijk veel ontwerpvrijheid. Toch zijn er internationale regels voor de bereikbaarheid, herkenbaarheid en verlichting van belangrijke bedieningen en controlelampjes, zoals VN-Reglement 121. De snelheidsmeter bijvoorbeeld: je snelheid moet zichtbaar zijn, maar of dat met een digitale weergave of een naald gaat, mag de fabrikant zelf bepalen.
Of wat dacht je van de versnellingshendel? Sommige fabrikanten kiezen voor de ouderwetse automaathendel, maar sinds shift-by-wire wordt er ook steeds meer gekozen voor draaiknoppen, een kleine hendel aan het stuur of knoppen op de plek waar je de pook verwacht. Mag allemaal.
Datzelfde geldt voor de lichtknop. Sommige fabrikanten kiezen voor het draaien aan het uiteinde van de knipperlichthendel, anderen voor een draaiknop links van het stuur. De vorm en plaats mogen verschillen, maar de bediening moet aan de geldende voorschriften voldoen. Die bepalen bijvoorbeeld hoe je dimlicht en grootlicht kunt bedienen. Dat betekent niet dat iedere auto precies dezelfde standen op één lichtschakelaar moet hebben.
Ferrari en Tesla doen het anders
Zelfs iets simpels als de knipperlichthendel kan verschillen, ook al is de functionaliteit verplicht. Elke gewone personenauto moet richtingaanwijzers hebben en de bestuurder moet kunnen zien of horen dat ze werken. Maar een knippergeluid is niet in alle gevallen verplicht. Waar de hendel zit? Dat is vrij om te bepalen. Dit legt wel een probleem bloot, trouwens.
Ferrari koos bijvoorbeeld bij de 458 voor het weghalen van de hendels omdat ze in de weg zaten van de schakelflippers. Ze werden op het stuur geplakt, als drukknoppen bij je duimen. Ergonomisch niet fantastisch, maar goed, knipperlichten op een 458 zullen nooit de spotlight pakken.
Daarentegen wilde Tesla de hendels weghalen ten behoeve van de eenvoud, dat gebeurde tijdens de update voor de Model 3 in 2023. De knoppen bleken bepaald niet populair. Bij de vernieuwde Model Y in 2025 behield Tesla daarom de traditionele richtingaanwijzerhendel. Later dat jaar keerde die ook terug bij de Model 3, onder meer in Europa.
Daar zit wel iets anders waar fabrikanten rekening mee moeten houden. Als iets al jaren hetzelfde is, moet je je afvragen in hoeverre het nuttig is om dit aan te passen. Deels is het gewenning, maar deels is het ook gewoon doorgaan met wat werkt. Een mate van universele indeling is dus fijn voor de gebruiker, er te veel van afwijken gewoon om dwars te liggen is niet wenselijk.
Cadillac legde de basis voor de moderne auto
De origine van de autocabine zoals we die nu kennen wordt vaak toegewezen aan de Cadillac Type 53 uit 1916. In tegenstelling tot de gecompliceerde Ford Model T waar je schakelde met je voeten, had de Cadillac drie pedalen in de volgorde die we nu nog hanteren. Pook en handrem tussen de voorstoelen, en een contactsleutel om de motor te starten.
Wel moet je dan vermelden dat de Cadillac peperduur en zeldzaam was, maar deze indeling in de veel goedkopere Austin Seven gebruikt werd die wél in grote aantallen verkocht is. De eenvoud en inzetbaarheid van de Seven liet dit concept vanaf de begindagen al werken.
Het is dus een ongeschreven regel geworden dat auto’s tot op zekere hoogte logisch ingedeeld zijn, voor alles wat je in het interieur tegenkomt. Gewoon, zodat elke auto herkenbaar is. En dat je niet moet zoeken naar een deurhendel die onder de buitenspiegel zit (hallo TVR).
Qua bediening heb je dat grotendeels te danken aan Cadillac en Austin. Voor alle andere features is de lijst met merken die het heeft bedacht te lang, maar dat het nu ongeveer zit waar je het verwacht, is het resultaat van zo lang hetzelfde doen, dat anders doen vreemd gaat voelen. Wel zo fijn als je tijdens het rijden gewoon de airco kan bedienen of de lampen aan kan zetten.
