De seizoensfinale van het World Endurance Championship 2026 op Monza had een duel op het scherpst van de snede moeten worden tussen de twee Toyota TR010 Hybrids, volledig zonder teamorders. In plaats daarvan leverde het een anticlimax op die de kernfout blootlegde van wat organisatoren graag het gouden tijdperk van de sportwagenracerij noemen; de Balance of Performance lijkt te zijn gestopt met het in balans brengen van auto's en begonnen met het in balans brengen van uitslagen. Toyota kwam in Italië aan na grote delen van de campagne te hebben gedomineerd, maar de technische grootmacht leek door BoP-aanpassingen voorafgaand aan het evenement zo hard te zijn teruggefloten dat een titelstrijd praktisch onmogelijk werd gemaakt. De #7 Toyota had een eerste of tweede plaats nodig om een realistische kans op de titel te maken, maar beide Toyota's kwamen bij lange na niet in de buurt van het tempo. De auto die dit jaar de maatstaf was geweest, viel puur op snelheid volledig buiten de puntenposities; alleen een zware straf na de race voor de #007 Aston Martin tilde de #8 naar de tiende plaats. De andere fabrikanten, die weinig te winnen hadden, werden achtergelaten om te bakkeleien om de zege, terwijl de fans een echte strijd om de titel tussen de twee dominante equipes van het seizoen werd ontnomen. Het was moeilijk om de Tifosi op Monza uit te leggen dat een wereldkampioenschap werd beslist tussen twee equipes die tijdens de seizoensfinale niet eens op eigen kracht punten konden scoren. Erger nog: het is lastig te bevatten hoe exact hetzelfde fabrikantspakket dat slechts drie weken eerder de vorige ronde in Barcelona domineerde, plots met vrij ruime marge wegzakte tot de langzaamste van alle Hypercar-deelnemers, en van de ene race op de andere het hele spectrum van P1 tot helemaal achteraan doorliep. Zelfs de uitslagen van NASCAR zijn niet zo grillig als die van het WEC Elk kampioenschap heeft op zijn minst een rudimentaire pikorde nodig. Als Kimi Antonelli een slecht weekend heeft in de F1, kan hij nog altijd een paar punten redden. Hoe zou het eruitzien als een coureur twee races wint, om bij het volgende evenement plots de achttiende snelste auto te zijn? Antonelli op precies dezelfde dag dat de WEC-titel werd beslist als vijfde te zien finishen in São Paulo was een geloofwaardig resultaat: de uitblinker van het seizoen had simpelweg een slechte dag op kantoor. In het WEC voelen grillige, slingerachtige veranderingen van het ene uiterste naar het andere echter minder als een team dat een slechte race heeft, maar meer alsof de BoP er fors naast zit. Zelfs in NASCAR – de autosportklasse die het vaakst met kunstmatige spanning wordt geassocieerd – zien we zulke extreme prestatieschommelingen niet. De slechtste finish van kampioen Kyle Larson tijdens de tien races van de Chase, uitvalbeurten niet meegerekend, was een twaalfde plaats in een veld van 40 auto's. Dat is nog altijd geloofwaardig. Het seizoen van Toyota leek daarentegen op een jojo, die wild van het ene uiterste naar het andere stuiterde. Het is belangrijk te benadrukken dat dit niets afdoet aan het team; integendeel, er moet worden benadrukt dat Toyota de titel ondanks deze jojo-effecten won, niet dankzij die effecten. Om alles nog eens samen te vatten: een dubbel podium inclusief een racezege in Imola werd gevolgd door een vijfde plaats (dankzij een strategische inhaalrace) en een tiende plaats op Spa. Daarna werden de langverwachte zege en derde plaats op Le Mans gevolgd door een bedroevende twaalfde en zeventiende plaats in São Paulo. In Austin stond de TR010 Hybrid weer bovenaan, maar de #7-auto verloor de overwinning door een hartverscheurende uitvalbeurt 10 minuten voor het einde, terwijl de #8-auto als zesde finishte. Toyota maakte dit goed door met een strategische masterclass een verrassende zege te boeken in zijn thuisrace op Fuji. Toch was dat geen overwinning op eigen kracht; de winnende Toyota reed slechts de achtste tijd van alle auto's in de race. Toyota sloot het seizoen af met een dominante een-twee in Barcelona en een complete prestatieblack-out op Monza. Zulke prestatieschommelingen kunnen niet volledig worden verklaard doordat de auto gewoon niet bij een circuit past, wat grote vragen oproept over de invloed van de BoP. #8 Toyota Gazoo Racing Toyota TR010: Sebastien Buemi, Brendon Hartley, Ryo Hirakawa Technisch directeur David Floury verborg zijn teleurstelling niet over een finale waarvan de uitkomst van buitenaf kunstmatig aanvoelde. "Het was een beetje triest om hier te komen in de wetenschap dat we geen echte kans zouden hebben", zei Floury na de race, waarbij hij erop wees dat de titelontknoping al van haar sportieve strijd was ontdaan voordat de auto's überhaupt de baan op gingen. ACO-baas Pierre Fillon beweerde in april nog dat de BoP slechts 30 procent van de uitkomst van een weekend bepaalt. Maar wanneer het systeem zo'n uitgesproken invloed op de resultaten lijkt te hebben, lijkt de werkelijkheid heel anders te zijn. Wat het probleem verergert, is de strikte geheimhouding rond het BoP-proces. Door berekeningen opgesloten te houden in een zwarte doos, blijven fans en media volledig in het duister tasten, niet in staat om onderscheid te maken tussen echte technische uitmuntendheid en mogelijke administratieve ingrepen. In IMSA, waar BoP-gegevens openbaar blijven, kon iedereen zien dat Porsche prijzenswaardig werk had geleverd met de kaarten die het had gekregen. Maar hoe zat het met BMW in Austin of Barcelona? Heeft de Duitse fabrikant simpelweg slecht werk geleverd, of was het een gebrek aan snelheid door de BoP? Niemand kan het zeggen. Zulke mysteries werpen een zware schaduw over de sportieve waarde van de serie als geheel. Over de BoP op Le Mans van dit jaar zei FIA-directeur circuitraces Marek Nawarecki in juni tegen Motorsport.com: "Het doel van de BoP is ervoor te zorgen dat alle auto's een vergelijkbaar theoretisch potentieel hebben. Dat betekent niet dat ze op de baan dezelfde prestaties zullen leveren. Factoren zoals strategie, afstelling, prestaties van de coureurs, betrouwbaarheid en algehele uitvoering zijn uiteindelijk doorslaggevend. Bij een race als Le Mans speelt ervaring ook een grote rol. BoP regelt het potentieel van de auto's; wat teams met dat potentieel doen, wordt aan de competitie overgelaten." Wat lang is bejubeld als het gouden tijdperk van de sportwagenracerij, dreigt ernstig in gevaar te komen als de regelgevers ogenschijnlijk te veel invloed hebben op de uitkomst van het kampioenschap. Wanneer een serie eindigt door op het slotweekend van het raceseizoen de langzaamste fabrikant tot kampioen te kronen, is er onvermijdelijk iets fundamenteel mis. #7 Toyota Gazoo Racing Toyota TR010: Mike Conway, Kamui Kobayashi, Nyck De Vries
Geliket door Robbe Vermeulen, Lucas Hendrickx
Geliket door Robbe Vermeulen, Lucas Hendrickx
Geliket door Robbe Vermeulen, Lucas Hendrickx