นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง จะนำคณะจากสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน หรือบีโอไอ (BOI) ภาครัฐ และภาคเอกชน เยือนญี่ปุ่นระหว่างวันที่ 18-20 พฤศจิกายนนี้ กำหนดการหลักคือการพบรัฐมนตรีกระทรวงเศรษฐกิจ การค้า และอุตสาหกรรมญี่ปุ่น (METI) และประธานองค์การส่งเสริมการค้าต่างประเทศของญี่ปุ่น (JETRO) ในวันสุดท้ายของการเยือน คณะจะแยกหารือแบบ One on One กับผู้ผลิตรถยนต์ญี่ปุ่น 6 รายที่มีฐานการผลิตในไทย ได้แก่ โตโยต้า ฮอนด้า อีซูซุ มิตซูบิชิ มาสด้า และนิสสัน ใช้เวลาค่ายละ 1 ชั่วโมง เพื่อนำเสนอแผนสนับสนุนอุตสาหกรรมยานยนต์และยืนยันว่ารัฐบาลไทยพร้อมปกป้องฐานการผลิตในประเทศ ค่ายญี่ปุ่นทวงแผนระยะยาว-การแข่งขันที่เป็นธรรม แหล่งข่าวผู้บริหารระดับสูงบริษัทรถยนต์ญี่ปุ่นรายใหญ่เปิดเผยกับ "ฐานเศรษฐกิจ" ว่า ค่ายรถญี่ปุ่นยังต้องการเห็นแผนสนับสนุนอุตสาหกรรมยานยนต์ การปกป้องซัพพลายเชน และการแข่งขันที่เป็นธรรม การหารือครั้งนี้คาดว่าจะเน้นนโยบายส่งเสริมการลงทุนในประเทศ และแผนงานที่จะทำให้อุตสาหกรรมเข้มแข็งในระยะยาว "ยังมีประเด็นละเอียดอ่อน อย่างการปรับโครงสร้างภาษี การจำกัดโควตานำเข้า EV ให้สอดคล้องกับการลงทุนในประเทศ (ต้องมีโรงงานผลิตรถยนต์ในประเทศ แล้วนำมูลค่าการลงทุน เช่น การจ้างงาน การใช้ซัพพลายเชนมาคำนวณเป็นโควตานำเข้า EV) รวมถึงตรวจสอบการใช้โลคัลคอนเทนต์ และหลักเกณฑ์คำนวณสัดส่วนมูลค่าการผลิตในประเทศให้สะท้อนความเป็นจริง" แหล่งข่าวกล่าว ข้อเรียกร้องเรื่องตรวจสอบชิ้นส่วนในประเทศ (Local Content) อย่างเข้มงวดสอดคล้องกับท่าทีของกลุ่มอุตสาหกรรมยานยนต์ สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) ประเด็นนี้ถูกจับตามากขึ้นหลังค่ายรถจีนหลายรายปรับแผนหันมาตั้งโรงงานประกอบแบบ KD เพื่อเลี่ยงภาษีสรรพสามิต EV นำเข้าที่ปรับขึ้นเป็น 35% โตโยต้า-อีซูซุ ขอมาตรการกู้ตลาดปิกอัพ โตโยต้า มอเตอร์ และอีซูซุ มอเตอร์ ใช้ไทยเป็นฐานการผลิตสำคัญ มีโรงงานรวมกัน 5 แห่งในจังหวัดสมุทรปราการและฉะเชิงเทรา และมีกำลังผลิตสูงสุดรวมกันถึง 1 ล้านคันต่อปี ทั้งสองค่ายเรียกร้องให้รัฐบาลปกป้องอุตสาหกรรมยานยนต์ไทยมาโดยตลอด โดยเฉพาะตลาดปิกอัพที่ยอดขายลดลงเหลือราว 1.4 แสนคันต่อปี ก่อนหน้านี้ นายฮิโรยาสุ ซาโต้ กรรมการผู้จัดการ ตรีเพชรอีซูซุเซลส์ ระบุว่าอยากให้รัฐบาลออกมาตรการเร่งด่วนกระตุ้นตลาดรถกระบะที่ยังไม่ฟื้นตัว เพื่อรักษาอุตสาหกรรมและการจ้างงานในประเทศ "รถกระบะมีการใช้ชิ้นส่วนภายในประเทศเกิน 90% ซึ่งมีส่วนสำคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจ อุตสาหกรรม และสร้างห่วงโซ่อุปทานที่แข็งแกร่งของไทย เราอยากให้พิจารณามาตรการกระตุ้นตลาดอย่างเป็นรูปธรรม" นายซาโต้กล่าว รายงานของกลุ่มอุตสาหกรรมยานยนต์ ส.อ.ท. ระบุว่า รถกระบะใช้ชิ้นส่วนในประเทศกว่า 90% และใช้น้ำมัน B20 ซึ่งช่วยสิ่งแวดล้อมและหนุนรายได้เกษตรกร แต่การผลิตยังลดลงต่อเนื่อง ผลกระทบลามไปถึงซัพพลายเชนทั้งบริษัทไทยและญี่ปุ่น เช่น ผู้ผลิตหม้อน้ำ ท่อไอเสีย เบาะนั่ง วิทยุ เครื่องปรับอากาศ กระจก เหล็ก ล้อยาง เครื่องยนต์สันดาปภายใน และปิโตรเคมี โดยการผลิตชิ้นส่วนลดลงไปราว 300,000 ชิ้น รายงานยังชี้ว่า หากรัฐบาลไม่แก้ปัญหายอดรถกระบะที่ลดลงจนรักษาการจ้างงานเดิมไว้ไม่ได้ ความยั่งยืนของเศรษฐกิจไทยจะได้รับผลกระทบ ส.อ.ท. ชี้ภาษี 35% คือสัญญาณปกป้องผู้ผลิตในประเทศ นายสุวัชร์ ศุภกาญจน์เดชากุล รองประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย และประธานกลุ่มอุตสาหกรรมยานยนต์ เปิดเผยกับ "ฐานเศรษฐกิจ" ว่า การปรับขึ้นภาษีนำเข้า EV เป็นมาตรการที่ผู้ผลิตญี่ปุ่นรอคอย เพราะเป็นข้อเสนอของกลุ่มญี่ปุ่นเองหลังได้รับผลกระทบจาก EV นำเข้าจากจีนที่ตีตลาดจำนวนมาก การที่บีโอไอนำรายละเอียดไปชี้แจงกับนักลงทุนและบริษัทยักษ์ใหญ่ญี่ปุ่นจึงเป็นการยืนยันจุดยืนของภาครัฐอย่างเป็นทางการ "การที่ BOI นำเรื่องนี้ไปหารือและเข้าพบผู้บริหารบริษัทต่าง ๆ ของญี่ปุ่น ถือเป็นการนำข่าวไปยืนยันอย่างเป็นทางการว่าภาครัฐได้ออกมาตรการมาเพื่อปกป้องอุตสาหกรรมยานยนต์ภายในประเทศแล้ว" นายสุวัชร์มองว่า การปรับโครงสร้างภาษีสรรพสามิตรถยนต์นำเข้าสำเร็จรูป (CBU) ประเภท EV และ REEV เป็น 35% จะสร้างความเป็นธรรมให้ผู้ประกอบการที่ลงทุนผลิตในไทย และส่งสัญญาณชัดว่าไทยให้ความสำคัญกับการลงทุนระยะยาวและการสร้างมูลค่าเพิ่มในประเทศ "อุตสาหกรรมยานยนต์และชิ้นส่วนเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมหลักของประเทศ มีผู้ประกอบการตลอดห่วงโซ่อุปทานกว่า 2,500 ราย และเกี่ยวข้องกับการจ้างงานมากกว่า 800,000 คน ตั้งแต่ผู้ผลิตรถยนต์ ผู้ผลิตชิ้นส่วนและวัตถุดิบ อุตสาหกรรมสนับสนุน ผู้ประกอบการ SMEs ไปจนถึงธุรกิจบริการที่เกี่ยวข้อง การส่งเสริมให้เกิดการผลิตในประเทศจึงช่วยกระจายประโยชน์ไปสู่ระบบเศรษฐกิจในวงกว้าง" Tier 2-3 รอคำตอบ "Made in Thailand" อย่างไรก็ดี นายสุวัชร์ระบุว่า การประชุมบอร์ดบีโอไอยังมีมาตรการปรับโครงสร้างอุตสาหกรรมยานยนต์ที่ครอบคลุมผู้ผลิตชิ้นส่วนตั้งแต่ Tier 1 ถึง Tier 3 แต่ขณะนี้ประกาศออกมาเพียงมาตรการเดียว จึงคาดว่านักลงทุนญี่ปุ่นกลุ่ม Tier 2 และ Tier 3 จะถามถึงมาตรการที่จะตามมา "BOI และรองนายกรัฐมนตรีน่าจะนำคำตอบไปชี้แจงแก่นักลงทุนเกี่ยวกับมาตรการที่กำลังศึกษาอยู่ โดยเฉพาะนโยบาย Made in Thailand ซึ่งเป็นมาตรการมุ่งส่งเสริมให้เกิดการใช้ชิ้นส่วนที่ผลิตภายในประเทศในกลุ่ม Tier 2 และ Tier 3 เพิ่มมากขึ้น" อีกโอกาสหนึ่งอยู่ที่โครงสร้างภาษีใหม่ของรถยนต์ไฮบริด รถไฮบริดจะได้อัตราภาษี 6% ในระยะยาวก็ต่อเมื่อใช้ชิ้นส่วนอุปกรณ์ไฟฟ้า (EP) หลายรายการ รวมถึงระบบช่วยเหลือผู้ขับขี่ขั้นสูง (ADAS) ตามเงื่อนไข นายสุวัชร์คาดว่าบีโอไอจะใช้จังหวะนี้ชวนผู้ผลิตญี่ปุ่นมาตั้งโรงงานผลิตชิ้นส่วนเทคโนโลยีเหล่านี้ในไทยเพื่อรองรับมาตรฐานใหม่ โจทย์ใหญ่ : Volume ไม่พอ ชิ้นส่วนไทยสู้จีนไม่ได้ นายสุวัชร์ระบุว่า การลงทุนในไทยปัจจุบันส่วนใหญ่ยังเป็นการประกอบรถยนต์ (Assembly) มากกว่าการลงทุนผลิตชิ้นส่วนในประเทศ ปัจจัยชี้ขาดคือปริมาณการผลิต (Volume) ถ้ายอดผลิตน้อย การลงทุนจะไม่คุ้มและต้นทุนจะสูงกว่าการนำเข้าชิ้นส่วน โดยเฉพาะจากจีนที่ได้เปรียบด้านต้นทุนมาก ด้วยเหตุนี้ ภาครัฐและบีโอไอต้องเสนอมาตรการและสิทธิประโยชน์ที่จูงใจมากพอให้ผู้ผลิตตัดสินใจลงทุน Local Content ในไทย ล่าสุดภาครัฐเตรียมปรับโครงสร้างภาษีสรรพสามิตให้ผู้ที่เพิ่มสัดส่วนชิ้นส่วนในประเทศได้สิทธิประโยชน์ทางภาษีมากขึ้น ซึ่งจะเป็นแรงดึงดูดการลงทุนสำคัญ