Samochody wodorowe od lat przedstawiane są jako jedna z alternatyw dla pojazdów bateryjnych. Ich największą zaletą jest możliwość szybkiego tankowania, ale rozwój tej technologii hamują wysokie koszty produkcji, magazynowania i transportu wodoru. Naukowcy z Politechniki Krakowskiej opracowali rozwiązania, które mogą pomóc w pokonaniu części tych barier. Prawa do dwóch wynalazków kupiła krakowska spółka REENERGOLOGY, zajmująca się rozwojem technologii wodorowych. Wodór można przechowywać jak benzynę. Bez wysokiego ciśnienia Współczesne samochody wodorowe, takie jak Toyota Mirai czy Hyundai Nexo, wykorzystują zbiorniki, w których wodór przechowywany jest pod ciśnieniem 700 barów. To około 700 razy więcej niż ciśnienie atmosferyczne. Takie rozwiązanie wymaga specjalnych kompozytowych zbiorników, odpowiednich zabezpieczeń i kosztownej infrastruktury do tankowania. Technologia rozwijana przez naukowców z Krakowa opiera się na zupełnie innej zasadzie. Wykorzystuje tzw. ciekłe organiczne nośniki wodoru, określane skrótem LOHC (Liquid Organic Hydrogen Carriers). Wodór jest w nich wiązany chemicznie, dzięki czemu może być przechowywany w postaci cieczy, bez konieczności utrzymywania wysokiego ciśnienia. Technologia LOHC stanowi alternatywę dla magazynowania wodoru w postaci sprężonej lub skroplonej. Wodór wiążemy chemicznie w ciekłym nośniku, dzięki czemu do jego magazynowania i transportu można wykorzystać rozwiązania infrastrukturalne podobne do stosowanych obecnie dla ciekłych paliw Co ciekawe, metr sześcienny odpowiednio dobranego, w pełni uwodornionego nośnika może pomieścić około 50 kg wodoru. Dla porównania, według danych przedstawionych przez uczelnię, w tej samej objętości wodoru sprężonego do 700 atmosfer mieści się około 40 kg. Polski patent pozwala uwalniać wodór wtedy, gdy jest potrzebny Samo magazynowanie wodoru w ciekłych nośnikach nie jest nowym pomysłem. Nad technologią LOHC pracują również zagraniczne ośrodki badawcze i przedsiębiorstwa. Osiągnięciem naukowców z Krakowa są natomiast konkretne rozwiązania pozwalające odzyskiwać wodór z nośnika i dostosowywać jego produkcję do aktualnego zapotrzebowania. Pierwszy wynalazek, objęty patentem nr 250576, to urządzenie do katalitycznego uwalniania i separacji wodoru. Łączy reaktor chemiczny z separatorem oddzielającym gaz od ciekłego nośnika. Konstrukcja pozwala dodatkowo odzyskiwać część ciepła powstającego w instalacji i wykorzystywać je do wstępnego ogrzewania cieczy kierowanej do reaktora. Drugi wynalazek obejmuje kompletny system, w którym ilość uwalnianego wodoru może być dostosowywana do bieżącego zapotrzebowania urządzenia produkującego energię. Dzięki temu instalacja może pracować bez klasycznego zbiornika buforowego na gazowy wodór. Zobacz również: Zapomnijcie o autach elektrycznych. Jest nowe paliwo z potencjałem Naukowcy sprawdzili działanie technologii w badaniach eksperymentalnych. Jak tłumaczą, w roli nośnika wykorzystano metylocykloheksan, a sam proces uwalniania wodoru prowadzony był w temperaturze 320 stopni Celsjusza. W jednej z badanych konfiguracji uzyskano stopień przereagowania wynoszący 97,5 proc. To obiecujący wynik. Trzeba jednak pamiętać, że do uwolnienia wodoru konieczna jest wysoka temperatura, co wiąże się z dodatkowym zużyciem energii. Czy polski wynalazek trafi do samochodów wodorowych? Mimo to, twórcy technologii wskazują motoryzację jako jeden z potencjalnych obszarów jej zastosowania. W teorii ciekły nośnik mógłby zastąpić tradycyjne zbiorniki wysokociśnieniowe. Potencjalne obszary zastosowań rozwiązań korzystających z LOHC obejmują mobilne źródła energii, pojazdy i jednostki pływające, autonomiczne systemy energetyczne, magazyny energii współpracujące z OZE, budynki mieszkalne i komercyjne, systemy zasilania awaryjnego oraz centra danych - przekonują przedstawiciele Politechniki Krakowskiej. W porównaniu z bateriami litowo-jonowymi wodór, wytwarzany w sposób opracowany przez naukowców Politechniki Krakowskiej, charakteryzuje się znacznie wyższą gęstością energii na kilogram (wartość opałowa 33,3 kWh/kg), krótszym czasem tankowania (napełnienie zbiornika trwa kilka minut zamiast minimum 20-40 minut ładowania baterii) oraz większą odpornością na niskie temperatury. Naukowcy przekonują, że ogniwa wodorowe nie tracą drastycznie wydajności w ujemnych temperaturach, podczas gdy zasięg pojazdów z bateriami litowo-jonowymi zimą wyraźnie spada. Nie tylko samochody. Tankowanie wodoru będzie prostsze? W praktyce takie rozwiązanie wiąże się jednak z poważnymi wyzwaniami technicznymi. Samochód musiałby zostać wyposażony nie tylko w zbiornik cieczy, ale również w urządzenie do uwalniania wodoru, układ ogrzewania reaktora oraz system oczyszczania gazu. Problemem byłaby też konieczność przechowywania nośnika po oddzieleniu od niego wodoru. Naukowcy przekonują jednak, że w przypadku metylocykloheksanu produktem tego procesu jest toluen, który można ponownie wykorzystać po odpowiednim przetworzeniu. Znacznie bardziej prawdopodobnym kierunkiem zastosowania technologii wydaje się więc infrastruktura do tankowania samochodów wodorowych. Zamiast transportować wodór do stacji w zbiornikach wysokociśnieniowych, można byłoby dostarczać go w postaci ciekłego nośnika. Następnie, już na miejscu, uwalniać gaz i przygotowywać go do tankowania pojazdów. Takie rozwiązanie mogłoby być szczególnie interesujące dla baz transportowych, zajezdni autobusowych i przedsiębiorstw dysponujących flotami pojazdów wodorowych. Polska firma kupiła patenty. Co dalej z wynalazkiem? Prawa do obu rozwiązań zostały sprzedane spółce REENERGOLOGY z Krakowa. Umowę podpisano w listopadzie 2026 roku, a proces komercjalizacji koordynowało Centrum Transferu Technologii Politechniki Krakowskiej. Cieszymy się, że innowacyjna technologia wodorowa opracowana przez naukowców naszej uczelni trafi do przemysłu i będzie rozwijana przez polską firmę. Wierzę, że ta współpraca przyniesie wymierne korzyści zarówno dla gospodarki, jak i dla dalszego rozwoju badań nad wodorem Firma ma kontynuować rozwój technologii i pracować nad jej przyszłym wykorzystaniem. Uczelnia rozpoczęła również procedurę PCT, która może umożliwić uzyskanie ochrony patentowej wynalazków poza Polską. Bądź na bieżąco z najnowszymi newsami. Zobacz więcej