MSWiA odpowiedziało na pismo RPO w sprawie karania kierowców bez uwzględnienia błędów pomiarowych urządzeń wykorzystywanych do określania prędkości pojazdów. Jak się okazuje, w ministerstwie trwają właśnie prace nad zmianą przepisów o mandatach. Nowe prawo ma uszczelnić system kar z fotoradarów, ale może też wprowadzić pojęcie błędu pomiarowego. Dziś polskie przepisy w ogóle go nie uwzględniają, a mandaty wystawiane są tak, jak gdyby urządzenia pomiarowe były nieomylne. Błąd pomiaru w przepisach o mandatach? To bardzo możliwe Ministerstwo Infrastruktury wraz z MSWiA pracuje nad zmianami w przepisach o mandatach z fotoradarów. Projekt oznaczony w pracach legislacyjnych jako UD263 ma uszczelnić system kar dla kierowców łamiących przepisy, ale może też prowadzić do polskich przepisów pojęcie błędu pomiarowego urządzenia kontrolującego prędkość. Projekt jednoznacznie ustala wartości przekroczenia dopuszczalnej prędkości z uwzględnieniem błędu pomiarowego urządzeń rejestrujących będących w dyspozycji Głównego Inspektora Transportu Drogowego Wiele wskazuje więc na to, że rząd chce wprowadzić do przepisów zupełnie nowe pojęcie. Jednocześnie jednak MSWiA w odpowiedzi dla RPO zaznacza, że projekt nowelizacji wciąż jest na etapie prac legislacyjnych i uwagi zgłoszone w ramach konsultacji międzyresortowych oraz publicznych mogą wpłynąć na ostateczny kształt przyszłego prawa. Wprowadzenie błędu pomiarowego do przepisów popiera RPO. Prawo powinno być (...) tak skonstruowane, aby kara była adekwatna do stopnia zawinienia, a nie oparta na wątpliwym technicznie pomiarze (…). Oczekiwanym rozwiązaniem (...) byłoby przyjęcie tzw. „pomiaru przyjętego” – tj. wartości pomiaru pomniejszonej o maksymalny margines błędu, tj. 3 km/h i rozstrzyganie wątpliwości na korzyść jednostki Jak argumentuje RPO, dzięki wprowadzeniu zmian uwzględnienie błędu pomiarowego następowałoby już na etapie wystawiania mandatu, a nie dopiero przed sądem. Zdaniem RPO byłoby to dobre rozwiązanie zarówno dla obywateli, jak i dla sądów, które dziś muszą radzić sobie z dużą liczbą spraw związanych z zakwestionowanymi przez kierowców pomiarami. Za granicą przepisy o błędzie pomiarowym już funkcjonują W odpowiedzi dla RPO MSWiA pisze o "wymiernych efektach" zaostrzania przepisów obowiązujących kierowców, więc na razie wprowadzenie do prawa pojęcia błędu pomiaru nie jest pewne. Tym niemniej tłumaczenie nieuwzględniania błędu pomiarowego troską o bezpieczeństwo drogowe trudno byłoby przyjąć za dobrą monetę. Każde urządzenie pomiarowe prezentuje wyniki w jakimś stopniu skażone błędem. Przepisy uwzględniające takie pomyłki obowiązują już w części europejskich państw i często są to kraje, w których bezpieczeństwo na drogach stoi na wyższym poziomie niż w Polsce. W Niemczech przepisy uwzględniające błąd pomiarowy na korzyść kierowcy obowiązują od lat. Jak informuje niemiecki automobilklub ADAC, w przypadku fotoradarów stacjonarnych do prędkości 100 km/h od wyniku odlicza się 3 km/h, a powyżej 100 km/h odlicza się 3 proc. zmierzonej prędkości. W Austrii przy pomiarach laserowych stosuje się zasadę 3 km/h i 3 proc., a w przypadku pomiarów radarowych przyjęty błąd wynosi 5 km/h do prędkości do 100 km/h oraz 5 proc. powyżej 100 km/h. Podobne regulacje obowiązują w Szwajcarii. We Włoszech tolerancja wynosi 5 km/h lub 5 proc., a w Hiszpanii od 3 do 7 km/h w zależności od typu urządzenia. We Francji dla urządzeń stacjonarnych przyjęto błąd wynoszący 5 km/h lub 5 proc. dla prędkości powyżej 100 km/h. W przypadku urządzeń mobilnych francuskie prawo przewiduje uwzględnienie błędu na poziomie 10 km/h lub 10 proc. dla prędkości powyżej 100 km/h. Tolerancja fotoradaru to nie uwzględnienie błędu pomiarowego Część kierowców mogłaby zapytać, po co nam nowe przepisy, skoro w Polsce fotoradary mają zaprogramowaną tolerancję. Tak, rzeczywiście w systemie fotoradarów przyjęto zasadę, że urządzenia rejestrują dopiero przekroczenia limitu większe niż 10 km/h. Oznacza to, że jeśli kierowca przy ograniczeniu do 50 km/h jedzie 60 km/h, fotoradar nie wykona zdjęcia. Jeśli jednak jedzie 61 km/h, zostanie zarejestrowane wykroczenie o 11 km/h. Gdyby rząd przyjął propozycję RPO, fotoradar uwzględniłby przejazd z prędkością 61 km/h, ale kierowca nie dostałby mandatu za przekroczenie limitu o 11 km/h. Pod uwagę trzeba byłoby też wziąć możliwy błąd urządzenia wynoszący 3 km/h i ostatecznie kierowca otrzymałby mandat za przekroczenie limitu o 8 km/h. Zobacz również: 7500 zł kary za zdjęcie z fotoradaru. Rząd szykuje nowe przepisy Z pozoru to niewielka różnica. Są jednak przypadki, w których nabiera ona znaczenia. Kierowca, który przekroczy ograniczenie o 30 km/h, zapłaci mandat w wysokości 400 zł i zostanie ukarany siedmioma punktami karnymi. Jeśli przekroczenie prędkości wynosiło 31 km/h, mandat wynosi już 800 zł, a do tego kierowca otrzymuje 9 "oczek". Jeszcze większy wpływ na losy kierowcy ma błąd w przypadku zagrożonym zatrzymaniem prawa jazdy na trzy miesiące. Jazda w obszarze zabudowanym z prędkością o ponad 50 km/h większą od obowiązującego ograniczenia skutkuje zatrzymaniem prawa jazdy. Jeśli więc urządzenie mierzące prędkość ze względu na błąd może prędkość tego samego przejazdu określić na 98 km/h lub 101 km/h, to konsekwencje dla kierowcy będą diametralnie różne w zależności od możliwego błędu pomiarowego. Oczywiście nie ulega wątpliwości, że piraci drogowi powinni być surowo karani. Jak jednak zauważa RPO, konsekwencje powinny być adekwatne do popełnionego czynu. Problem błędu pomiarowego nie dotyczy zresztą tylko fotoradarów. Problem błędów dotyczy też mierników prędkości i wideorejestratorów Każde urządzenie pomiarowe obarczone jest mniejszym lub większym błędem. Dotyczy to nie tylko fotoradarów, ale też używanych przez policję laserowych i radarowych mierników prędkości, a także wideorejestratorów. Jak informuje ADAC, w Niemczech zasada tolerancji w granicach 3 km/h do prędkości 100 km/h i 3 proc. powyżej tej granicy dotyczy wszystkich pomiarów prędkości, a więc również patroli policji korzystających z przenośnych czy ręcznych urządzeń. Nasi zachodni sąsiedzi wprowadzili również wiele mówiące rozwiązanie dotyczące pomiarów za pomocą radiowozów z wideorejestratorem. Jeśli pomiar jest realizowany za pomocą systemu ProViDa z rozszerzonymi funkcjami analizy obrazu, przyjęty błąd wynosi 5 km/h do prędkości 100 km/h, a powyżej niej błąd określany jest na 5 proc. Jeśli pomiar wideorejestratorem realizowany jest urządzeniem bez tego rozwiązania, przyjęty błąd wynosi 20 proc. wartości pomiaru. Zobacz również: Nowe znaki przed fotoradarami. Idzie epokowa zmiana na drogach Co zmienią nowe przepisy? Odpowiedź MSWiA na zapytanie RPO sugeruje, że do polskiego prawa wprowadzone może zostać pojęcie błędu pomiaru prędkości. Jeśli tak się stanie, może to jednak dotyczyć tylko fotoradarów, bo wspomniany przez ministerstwo projekt UD263 dotyczy właśnie tych urządzeń. W ramach planowanej nowelizacji ma zostać uszczelniony system kar za wykroczenia udokumentowane przez fotoradary. Nowe przepisy mają wprowadzić system skuteczniejszego ściągania należności za mandaty od kierowców mieszkających poza Unią Europejską. Ponadto właściciel sfotografowanego pojazdu, który nie przyzna się do popełnienia wykroczenia, będzie musiał podać GITD pełne dane kierowcy. Wprowadzone zostaną również kary za uporczywe nieodbieranie korespondencji od GITD, a także zniżka w wysokości 25 proc., jeśli sprawa zostanie załatwiona przez właściciela pojazdu w ciągu 14 dni od otrzymania pisma. Na razie nie wiadomo, kiedy nowe przepisy mają wejść w życie. Zgodnie z planami rządu projekt miał zostać przyjęty przez Radę Ministrów do końca III kwartału 2026 r. Na razie nie doszło to jednak do skutku. Bądź na bieżąco z najnowszymi newsami. Zobacz więcej