Close-up van een autodashboard met koelvloeistoftemperatuurmeter en een schaal van 50 tot 130 graden Celsius Wie een temperatuurmeter in het dashboard heeft, kijkt meestal naar de temperatuur van de koelvloeistof. Die neemt warmte op uit de motor en helpt het blok op de juiste temperatuur te houden. Staat de naald rond 90 graden of netjes in het midden van de schaal, dan zit de koelvloeistof doorgaans in het normale bereik. Maar een motor heeft niet één gezamenlijke temperatuur. In de officiële handleiding van de Ford Tourneo Connect staat bijvoorbeeld dat sommige uitvoeringen de temperatuur van de koelvloeistof, motorolie en versnellingsbak afzonderlijk kunnen weergeven. Dat zijn drie verschillende waarden. En die lopen tijdens het opwarmen lang niet altijd gelijk op. De motorolie heeft meer tijd nodig Daar zit het interessante verschil. Motorolie smeert de bewegende onderdelen van het motorblok, maar warmt doorgaans langzamer op dan de koelvloeistof. Terwijl de temperatuurmeter op je dashboard al een keurige 90 graden aangeeft, kan de olie nog duidelijk onder haar normale bedrijfstemperatuur zitten. Dat blijkt ook uit onderzoek uit 2016 in Applied Energy. Onderzoekers vergeleken het opwarmgedrag van koelvloeistof en motorolie in een dieselmotor. De koelvloeistof naderde tijdens een testcyclus haar stabiele temperatuur, terwijl de olie nog niet volledig op temperatuur was. En dat maakt uit. Koude olie is stroperiger dan olie op bedrijfstemperatuur, waardoor de interne weerstand van de motor hoger kan zijn. Geen reden voor paniek, want met de juiste olie is een moderne motor ontworpen om koud te starten. Maar het verklaart wel waarom je beter niet meteen het uiterste van je motor vraagt. Vijf minuten wachten op de oprit helpt nauwelijks Misschien denk je nu dat het slimmer is om de motor vóór vertrek een paar minuten stationair te laten warmdraaien. Alleen schiet je daar weinig mee op. Bij een praktijktest van de ADAC draaide een auto vier minuten stationair bij een buitentemperatuur van min 10 graden. De motorolie was daarna nog altijd slechts min 7 graden, terwijl er al ongeveer 0,1 liter brandstof was verbruikt. Dat was een test bij strenge vorst, dus die cijfers gelden niet automatisch voor een herfstochtend van 7 graden. Maar het principe blijft hetzelfde. Ook Milieu Centraal raadt stationair warmdraaien af. Tijdens rustig rijden bereikt de motor doorgaans sneller zijn bedrijfstemperatuur dan wanneer je hem op de oprit laat pruttelen. Zo behandel je de motor tijdens de eerste kilometers Het verstandigste is eigenlijk heel simpel. Zorg vóór vertrek voor voldoende zicht door alle ruiten, start de motor en rijd rustig weg. Vermijd in het begin hoge toerentallen, vol gas en onnodig zware belasting. Je hoeft niet overdreven langzaam te rijden, maar meteen het maximale vermogen aanspreken is geen goed idee. Ook Ford schrijft in zijn handleiding voor dat je met een koude motor hoge toerentallen, vol gas en overbelasting moet vermijden. Hoe lang die opwarmfase duurt, verschilt per auto. De buitentemperatuur, het type motor en de manier waarop je rijdt spelen allemaal een rol. Een universele regel van precies vijf minuten of tien kilometer bestaat dan ook niet. Wanneer weet je dan dat je motor écht warm is? Sommige auto's hebben een aparte olietemperatuurmeter, soms verstopt in het menu van de boordcomputer. Daarmee krijg je een beter beeld van hoe ver de motorolie is opgewarmd. Welke olietemperatuur normaal is, verschilt per motor. Heb je alleen een koelvloeistoftemperatuurmeter, dan kun je daaruit niet precies afleiden hoe warm de olie is. Je hoeft onderweg gelukkig niet voortdurend naar de tellers te staren. Rijd na een koude start gewoon beheerst, bouw de belasting geleidelijk op en volg de aanwijzingen van de fabrikant. Die 90 graden op je dashboard zijn niet verkeerd. Je stelt de temperatuurmeter alleen een vraag waarop hij geen antwoord kan geven.