Έχοντας –με μεγάλη προσμονή και σχεδόν… συγκίνηση– οδηγήσει στον νέο, πλήρη Ε65 (ένα έργο που πρωτοεξαγγέλθηκε πριν από 90 χρόνια!) μπήκα στη διαδικασία συζητήσεων με φίλους και αναγνώστες για τα διόδια στον νέο αυτόν αυτοκινητόδρομο αλλά και στην Ελλάδα γενικότερα. Συζητήσεις που συχνά κατέληγαν στο εύκολο συμπέρασμα ότι «έχουμε τα ακριβότερα διόδια στην Ευρώπη». Τα διαθέσιμα στοιχεία του 2026 δείχνουν ότι η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Και ίσως πιο ενδιαφέρουσα.
Αν συγκρίνουμε το πραγματικό κόστος των διοδίων ανά χιλιόμετρο, η Ελλάδα δεν βρίσκεται στην κορυφή της Ευρώπης. Στις μεγάλες πραγματικές διαδρομές που εξετάσαμε, το κόστος στην Ελλάδα κινείται στα 7 με 9 λεπτά ανά χιλιόμετρο, ενώ αντίστοιχες ευρωπαϊκές συγκρίσεις δίνουν 9,50 ευρώ/100 km στη Γαλλία και 9 ευρώ/100 km στην Ιταλία. Στην Πορτογαλία η διαδρομή Λισαβόνα–Πόρτο φτάνει τα 25,05 ευρώ για 311 km, δηλαδή στα 8,05 ευρώ/100 km. Στην Ελλάδα, η διαδρομή Αθήνα-Θεσσαλονίκη, στα σχεδόν 500 km, κοστίζει 36,70 ευρώ σε διόδια για ΙΧ, δηλαδή περίπου 7,3 ευρώ/100 km.
Επομένως, δεν είναι ακριβές να χαρακτηρίζουμε τα ελληνικά διόδια απλώς ως «τα ακριβότερα της Ευρώπης». Το πρόβλημα της Ελλάδας είναι διαφορετικό: είναι η συχνότητα των χρεώσεων, η εκτεταμένη χρήση διοδίων στο βασικό οδικό δίκτυο, το γεγονός ότι το κόστος συσσωρεύεται σε κάθε μεγάλο ταξίδι, οι συνολικοί αγοραστικοί δείκτες της χώρας μας και κάτι ακόμη: ότι δεν υπάρχει ένα ενιαίο «κόστος διοδίων», καθώς αυτό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη διαδρομή που κάνεις και από τον παραχωρησιούχο που την εκμεταλλεύεται.
Η εμπειρία στον νέο Ε65 το κάνει αυτό ιδιαίτερα εμφανές. Ο δρόμος είναι μια τεράστια αναβάθμιση για την Κεντρική Ελλάδα: ασφαλέστερη και ταχύτερη μετακίνηση, λιγότερη ταλαιπωρία και εύκολη σύνδεση περιοχών που για δεκαετίες έμεναν έξω από τον βασικό κορμό των αυτοκινητοδρόμων (και πίσω στην ανάπτυξη). Είναι δύσκολο να αμφισβητήσει κανείς την αξία ενός σύγχρονου αυτοκινητοδρόμου που αντικαθιστά παλιές, αργές και πιο επικίνδυνες διαδρομές.
Η πρόσβαση στο σύγχρονο οδικό δίκτυο έχει γίνει μια διαρκής σειρά πληρωμών
Όμως υπάρχει και η άλλη πλευρά. Καθώς κινείσαι στον Ε65, η αίσθηση δεν είναι ότι πληρώνεις ένα διόδιο για έναν δρόμο. Πληρώνεις ξανά και ξανά: μικρές ή μεγάλες χρεώσεις (4,5 ευρώ στην Οξύνεια είναι τιμή… αλλού), διαδοχικά σημεία πληρωμής και, στο τέλος, ένα ποσό που αντιστοιχεί σε 7,4 λεπτά το χιλιόμετρο και γίνεται αισθητό, ιδιαίτερα για μια ελληνική οικογένεια που καλύπτει συχνά μεγάλες αποστάσεις με το αυτοκίνητό της.
Αυτό είναι ίσως το πραγματικό πρόβλημα: όχι ότι κάθε χιλιόμετρο είναι υπερβολικά ακριβό, αλλά ότι η πρόσβαση στο σύγχρονο οδικό δίκτυο έχει γίνει μια διαρκής σειρά πληρωμών σε μια χώρα που παλεύει συνολικά με την ακρίβεια. Το παράδοξο του Ε65 είναι ότι πληρώνεις ακριβά για να διασχίσεις μια περιοχή που προσπαθεί ακόμα να αναπτυχθεί οικονομικά.
Κάθε «κλικ» της μπάρας που σηκώνεται μοιάζει με έναν επιπλέον φόρο στη μετακίνηση, στην εργασία και στην επικοινωνία. Η επιστροφή στο σπίτι δεν αφήνει μόνο την ανάμνηση μιας όμορφης διαδρομής, αλλά και ένα βαρύ αίσθημα στην… τσέπη. Ο νέος Ε65 είναι ένα εξαιρετικό έργο υποδομής, αλλά για να γίνει πραγματικά «δρόμος ανάπτυξης», θα πρέπει κάποτε να αισθανόμαστε ότι πληρώνουμε ένα αναλογικό τίμημα για την πρόσβαση, όχι ότι κάθε λίγα χιλιόμετρα ξανανοίγουμε το πορτοφόλι μας.
Την ίδια στιγμή, άλλες ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζουν διαφορετικά μοντέλα, όπως οι ετήσιες βινιέτες ή η απελευθέρωση αυτοκινητοδρόμων μετά τη λήξη συμβάσεων παραχώρησης. Η Ελλάδα οφείλει, λοιπόν, να επανεξετάσει το μοντέλο της. Η καθολική εφαρμογή αναλογικών, χιλιομετρικών χρεώσεων θα ήταν ένα ουσιαστικό βήμα προς ένα δικαιότερο σύστημα.
